Po zakończeniu wypłat przez zarząd komisaryczny banku lub zarządcę komisarycznego kasy, lub podmiot, który ich dokonywał na podstawie umowy z Funduszem, środki gwarantowane można odebrać w siedzibie Funduszu do końca roku kalendarzowego, w którym upływa 5 lat od dnia spełnienia warunku gwarancji (w niektórych przypadkach czynności tej można dokonać składając do Funduszu stosowne dokumenty drogą korespondencyjną). Po tym terminie roszczenia z tytułu gwarancji ulegają przedawnieniu.

Środki pieniężne, których wielkość przekracza limit gwarancji Funduszu, stanowią wierzytelność deponenta do banku lub kasy. Po ogłoszeniu upadłości banku lub kasy deponent ma prawo dochodzić swoich roszczeń na ogólnych zasadach Prawa upadłościowego. Wówczas środki te stanowić będą wierzytelność deponenta wobec upadłego banku lub kasy. Deponent, który chce uczestniczyć w postępowaniu upadłościowym powinien zgłosić swoje wierzytelności syndykowi w terminie oznaczonym w postanowieniu sądu o ogłoszeniu upadłości banku lub kasy.

Podkreślenia wymaga w tym miejscu odrębny, przewidziany przepisami prawa, tryb ochrony dotyczący wierzytelności z tytułu środków pieniężnych zgromadzonych przez deponenta będącego nabywcą lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego na mieszkaniowym rachunku powierniczym. Powyższa wierzytelność, w części której wielkość przekracza limit gwarancji Funduszu, podlega ochronie Deweloperskiego Funduszu Gwarancyjnego (na podstawie ustawy z dnia 20 maja 2021 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym). Deweloperski Fundusz Gwarancyjny jest obsługiwany przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.

Procedura wypłaty środków gwarantowanych wygląda następująco:

• zarząd komisaryczny banku lub zarządca komisaryczny kasy sporządza listę deponentów i nie później niż w terminie 3 dni roboczych od dnia spełnienia warunku gwarancji przekazuje ją Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu;
• Zarząd Funduszu sprawuje bieżącą kontrolę przygotowania listy deponentów przez zarząd komisaryczny banku lub zarządcę komisarycznego kasy;
• wypłat środków gwarantowanych dokonuje w imieniu i na rachunek Funduszu odpowiednio zarząd lub zarządca komisaryczny, lub podmiot, z którym Zarząd Funduszu zawrze umowę o dokonanie wypłat środków gwarantowanych. Decyzję w tym zakresie podejmuje Zarząd Funduszu;
• zarządowi lub zarządcy komisarycznemu lub podmiotowi, z którym Zarząd Funduszu zawarł umowę o dokonanie wypłat środków gwarantowanych, Zarząd Funduszu przekazuje listę wypłat, zawierającą dane niezbędne do dokonywania wypłat;
• Zarząd Funduszu podejmuje uchwałę, w której określa w szczególności informacje o podmiocie, za pośrednictwem którego będą realizowane wypłaty środków gwarantowanych, sposób dokonywania wypłat oraz kwotę stanowiącą sumę środków gwarantowanych przekazaną na wypłaty środków gwarantowanych. Uchwała ta podawana jest do publicznej wiadomości, w drodze ogłoszenia m.in. na stronie internetowej Funduszu;
• Fundusz przekazuje odpowiednio zarządowi lub zarządcy komisarycznemu lub podmiotowi, z którym zawarto umowę o dokonanie wypłat środków gwarantowanych kwoty na wypłaty dla deponentów banku lub kasy, co do którego/której nastąpiło spełnienie warunku gwarancji.

Zarząd, zarządca komisaryczny lub podmiot, z którym Zarząd Funduszu zawrze stosowną umowę rozpocznie dokonywanie wypłat środków gwarantowanych zgodnie z uchwałą Zarządu Funduszu, w ciągu 7 dni roboczych od dnia spełnienia warunku gwarancji.

Tak. Po zakończeniu wypłat przez podmiot dokonujący wypłat z wnioskiem o wypłatę środków gwarantowanych można wystąpić do Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (do końca roku kalendarzowego, w którym upływa 5 lat od dnia spełnienia warunku gwarancji).

Należność można odebrać w gotówce lub zlecając przelew na wskazany rachunek w wyznaczonych przez Fundusz miejscu i terminach. Po tym okresie odbiór środków gwarantowanych jest możliwy w Biurze Funduszu – po wypełnieniu odpowiedniego wniosku o wypłatę środków gwarantowanych – do końca roku kalendarzowego, w którym upływa 5 lat od dnia spełnienia warunku gwarancji.

Sposób i termin wypłat środków gwarantowanych zostaje podany do publicznej wiadomości przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny m.in. w drodze ogłoszenia na stronie internetowej Funduszu. Informacje takie będą również dostępne w placówkach banku lub kasy.

W przypadku, gdy:

• według bilansu sporządzonego na koniec okresu sprawozdawczego aktywa banku nie wystarczają na zaspokojenie jego zobowiązań

lub

• z powodów związanych bezpośrednio z sytuacją finansową banku nie reguluje on swoich zobowiązań w zakresie wypłaty środków gwarantowanych wobec deponentów

Komisja Nadzoru Finansowego podejmuje decyzję o zawieszeniu działalności banku i ustanowieniu zarządu komisarycznego, o ile nie został on ustanowiony wcześniej, oraz jednocześnie

• podejmuje decyzję o jego przejęciu przez inny bank, za zgodą banku przejmującego,

lub

• występuje do właściwego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości banku.

W tym ostatnim przypadku następuje spełnienie warunku gwarancji i wypłata środków gwarantowanych.

W przypadku spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej Komisja Nadzoru Finansowego podejmuje decyzję o zawieszeniu działalności kasy jeżeli na dzień sprawozdawczy aktywa kasy nie wystarczają na zaspokojenie jej zobowiązań. Komisja może także podjąć decyzję o zawieszeniu działalności kasy w przypadku, gdy z powodów związanych bezpośrednio z jej sytuacją finansową nie reguluje ona swoich zobowiązań w zakresie wypłaty środków gwarantowanych wobec deponentów. W obydwu przypadkach następuje spełnienie warunku gwarancji i wypłata środków gwarantowanych.

Do obliczenia wartości euro w złotych przyjmuje się ogłaszany przez Narodowy Bank Polski kurs średni z dnia spełnienia warunku gwarancji (tj. z dnia wskazanego w decyzji Komisji Nadzoru Finansowego, jako dzień zawieszenia działalności banku lub kasy i ustanowienia odpowiednio zarządu lub zarządcy komisarycznego oraz wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub też z dnia wystąpienia przez BFG do właściwego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, w związku z prowadzoną przymusową restrukturyzacją banku lub kasy).

Zobowiązanie BFG wobec deponenta z tytułu gwarantowania depozytów powstaje z dniem spełnienia warunku gwarancji, czyli – w przypadku banku krajowego lub kasy – z dniem wskazanym w decyzji Komisji Nadzoru Finansowego jako dzień zawieszenia działalności banku lub kasy i ustanowienia odpowiednio zarządu lub zarządcy komisarycznego, o ile nie został on ustanowiony wcześniej, oraz wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub też z dniem wystąpienia przez BFG do właściwego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, w związku z prowadzoną przymusową restrukturyzacją banku lub kasy.

Oferowane przez banki lokaty strukturyzowane stanowią połączenie instrumentów oszczędnościowych i inwestycyjnych. Lokata strukturyzowana to przyjmowany przez bank depozyt o oznaczonym terminie zapadalności, w którym wpłacony kapitał jest w całości zwracany, a wypłata odsetek lub świadczeń dodatkowych oraz ich wysokość są uzależnione od uprzednio określonych warunków (art. 4 ust. 1 pkt 41 ustawy – Prawo bankowe).

Lokata strukturyzowana zazwyczaj składa się z dwóch elementów: z kapitału początkowego podlegającego ochronie w trakcie trwania lokaty i z części opcyjnej umożliwiającej osiągnięcie dodatkowego zysku w zależności od kształtowania się ceny instrumentu bazowego.

Ochroną gwarancyjną BFG są objęte środki znajdujące się na rachunku w danym banku, a także wniesione nie później niż w dniu poprzedzającym spełnienie warunku gwarancji należności wynikające z czynności bankowych, o ile zostały one dokonane przed dniem spełnienia warunku gwarancji (art. 24 ust. 1 ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji).

Mając to na uwadze, w przypadku lokaty strukturyzowanej ochroną gwarancyjną BFG objęte są środki pieniężne w części zdeponowanej jako kapitał.  Natomiast odsetki będą objęte ochroną gwarancyjną BFG tylko w przypadku, gdy są one należne zgodnie z  umową zawartą z bankiem, a data albo okres  ustalenia wysokości odsetek od lokaty strukturyzowanej przypada  przed dniem spełnienia warunku gwarancji.

Kupując w banku lub kasie produkty lokacyjne, klienci coraz częściej spotykają się z dużą różnorodnością produktów. Nie zawsze łatwa jest odpowiedź na pytanie, czy dany produkt objęty jest gwarancjami BFG. W praktyce, żeby odpowiedzieć sobie na tak zadane pytanie należy rozpoznać dwie kwestie:

• po pierwsze: z kim klient podpisuje umowę? Podpisanie umowy w placówce banku lub kasy nie oznacza jeszcze, że bank lub kasa jest stroną tej umowy. Często banki lub kasy występują w roli pośrednika. W takim przypadku, klient nabywając produkt w banku lub kasie podpisuje umowę z innym podmiotem finansowym, np. z towarzystwem ubezpieczeniowym. Bardzo ważnym jest rozpoznanie strony umowy. Jeżeli stroną umowy nie jest bank lub kasa, wtedy produkt lokacyjny nie jest objęty gwarancjami BFG;
• po drugie: czy zawierana przez klienta umowa jest umową rachunku bankowego – w przypadku banku lub umową rachunku – w przypadku spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej.

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy zapytać pracownika banku/kasy o rodzaj zawieranej umowy. W praktyce, jeżeli korzystamy ze standardowych lokat, depozytów terminowych, rachunków bieżących, nie należy się niepokoić, bowiem wszystkie te instrumenty objęte są gwarancjami BFG.

W przypadku prowadzenia przez bank rachunku firmy inwestycyjnej, na którym zgromadzone są środki powierzone przez jej klientów w związku ze świadczeniem przez tę firmę usług maklerskich, deponentem jest każdy z tych klientów w granicach wynikających z jego udziału w kwocie zgromadzonej na rachunku. Należy pamiętać, że podstawą wyliczenia kwoty należnej deponentowi od Funduszu jest suma wszystkich należności tego deponenta od banku (patrz pytanie 10).

Tak. Jeśli małoletni jest posiadaczem imiennego rachunku bankowego lub rachunku w kasie lub posiada inną objętą gwarancjami wierzytelność do banku lub kasy, jest deponentem w rozumieniu przepisów ustawy o BFG, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji i ma prawo do kwoty gwarantowanej.

Nie. Każdy z małżonków traktowany jest jako odrębny deponent bez względu na wzajemne stosunki majątkowe.

W przypadku rachunku powierniczego (np. mieszkaniowego rachunku powierniczego), deponentem jest każdy z powierzających w granicach wynikających z jego udziału w kwocie zgromadzonej na rachunku. W granicach pozostałej kwoty deponentem jest powiernik. Należy pamiętać, że podstawą wyliczenia należnej deponentowi od Funduszu kwoty jest suma wszystkich należności tego deponenta od banku lub kasy (patrz pytanie 10).

Rachunki wspólne również objęte są gwarancjami. W przypadku rachunku wspólnego kwota gwarantowana wyliczana jest odrębnie dla każdego ze współposiadaczy rachunku. Należność deponenta z tytułu rachunku wspólnego liczona jest w następujący sposób: środki na rachunku dzielone są między wszystkich współposiadaczy zgodnie z postanowieniami umowy rachunku, a jeśli takich postanowień nie ma – ustala się dla wszystkich równe części i oblicza wartość gwarancji dla każdego ze współposiadaczy rachunku osobno.

W sytuacji połączenia się dwóch banków lub dwóch kas, bank lub kasa powstały/-a po ich połączeniu będzie stroną umowy rachunku zawartej pomiędzy deponentem a każdym z tych podmiotów (przed ich połączeniem). W przypadku spełnienia warunku gwarancji wobec podmiotu powstałego w wyniku połączenia banków lub kas, deponentowi przysługuje ochrona gwarancyjna do wysokości jednego limitu ustawowego, tj. do równowartości w złotych 100 000 euro.

Łączące się banki i kasy mają obowiązek poinformować  swoich klientów o połączeniu (zgodnie z art. 124d ust. 1 ustawy – Prawo bankowe – w przypadku klientów banków oraz zgodnie z art. 28c ust. 1 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych – w przypadku klientów kas). Bank lub kasa, co najmniej na miesiąc przed planowanym połączeniem, informują deponentów o mającym nastąpić połączeniu. Komisja Nadzoru Finansowego może wyznaczyć krótszy termin takiego powiadomienia.

W przypadku, gdy środki objęte ochroną gwarancyjną, zgromadzone w banku powstałym po połączeniu, przekraczają limit równowartości w złotych 100 000 euro, mogą być wypłacone, w terminie 3 miesięcy od dnia powiadomienia deponenta o połączeniu, w kwocie przekraczającej wartość środków gwarantowanych, bez utraty naliczonych odsetek oraz ponoszenia opłat z tego tytułu (art. 124d ust. 2 ustawy – Prawo bankowe).

W przypadku, gdy środki objęte ochroną gwarancyjną, zgromadzone w kasie, która powiadomiła deponenta o połączeniu, na koniec dnia połączenia kas przekraczają limit gwarancji, w terminie 3 miesięcy od dnia powiadomienia o połączeniu deponent może podjąć (wypłacić) albo przenieść te środki do innej kasy lub innej instytucji kredytowej, bez ponoszenia kosztów (art.  28c ust. 2 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych).

Powyżej opisane zasady mają także zastosowanie do zdarzeń takich jak przejęcie banku, nabycie przedsiębiorstwa banku lub przekształcenie kasy.

Maksymalna wysokość środków, która może być zwrócona jednemu deponentowi w ramach gwarancji BFG w danym banku lub kasie wynosi równowartość w złotych 100 000 euro, bez względu na liczbę rachunków posiadanych przez deponenta w tym banku lub kasie. Podstawą wyliczenia należnej od Funduszu kwoty jest suma należności deponenta od banku lub kasy (suma środków zgromadzonych na wszystkich imiennych rachunkach oraz innych należności objętych gwarancjami).

Limit kwoty gwarantowanej przez BFG obejmuje środki zgromadzone na rachunkach według stanu na dzień spełnienia warunku gwarancji łącznie z odsetkami naliczonymi na początek tego dnia, zgodnie z oprocentowaniem wskazanym w umowie, niezależnie od terminu ich wymagalności.

Ochroną gwarancyjną objęte są zgromadzone środki zarówno w złotych, jak i w walucie obcej. Niezależnie od waluty rachunku wypłata środków gwarantowanych następuje w złotych.

Nie, środki wpłacone do banku spółdzielczego lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej tytułem udziałów członkowskich, udziałów inwestorskich, wpisowego lub wkładów członkowskich nie są objęte gwarancjami.

W przypadku banku system gwarantowania depozytów chroni środki pieniężne zgromadzone przez deponenta na wszystkich rodzajach rachunków bankowych, których jest on posiadaczem, nominowanych zarówno w złotych, jak i w walutach obcych.

Gwarancjami objęte są także:

• inne należności deponenta wynikające z umów rachunku bankowego,
• należności deponenta wynikające z przeprowadzania przez bank bankowych rozliczeń pieniężnych,
• należności deponenta wynikające z bankowych papierów wartościowych, wyemitowanych przed 2 lipca 2014 r.

Gwarancji systemu podlegają również wierzytelności do banku z tytułu zapisu bankowego na wypadek śmierci oraz z tytułu kosztów pogrzebu posiadacza rachunku, o ile wierzytelności te stały się wymagalne przed dniem zawieszenia działalności banku.

W przypadku kasy system gwarantowania depozytów chroni środki pieniężne zgromadzone w kasie przez deponenta na wszystkich rodzajach rachunków, których jest on posiadaczem, nominowanych zarówno w złotych, jak i w walutach obcych. Gwarancjami objęte są także:

• inne należności deponenta wynikające z umów rachunku,
• należności deponenta wynikające z przeprowadzania przez kasę rozliczeń finansowych.

Gwarancji systemu podlegają również wierzytelności do kasy z tytułu zapisu na wypadek śmierci oraz z tytułu kosztów pogrzebu członka kasy, o ile wierzytelności te stały się wymagalne przed dniem zawieszenia działalności kasy.

Należy zwrócić uwagę, że w przypadku niektórych produktów dostępnych klientom banków i kas, banki i kasy pośredniczą jedynie w sprzedaży (dotyczy to np. jednostek funduszy inwestycyjnych czy produktów ubezpieczeniowych) i produkty te nie są objęte gwarancjami systemu gwarantowania. Banki i kasy mogą oferować także produkty łączone, np. lokata oraz jednostki funduszy inwestycyjnych – wtedy gwarancjami chroniona jest tylko część lokacyjna produktu.

Ochroną gwarancyjną – zarówno w bankach jak i w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych – nie są objęte środki zdeponowane przez:

• Skarb Państwa,
• Narodowy Bank Polski,
• banki, banki zagraniczne oraz instytucje kredytowe, o których mowa w ustawie – Prawo bankowe,
• spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe i Krajową Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo-Kredytową,
• Bankowy Fundusz Gwarancyjny,
• instytucje finansowe w rozumieniu rozporządzenia 575/2013 w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 648/2012,
• firmy inwestycyjne w rozumieniu ww. rozporządzenia 575/2013 i uznanych firm inwestycyjnych z państwa trzeciego, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 25 tego rozporządzenia,
• osoby i podmioty, które nie zostały zidentyfikowane przez odpowiednio bank lub kasę,
• krajowe i zagraniczne zakłady ubezpieczeń oraz krajowe i zagraniczne zakłady reasekuracji, o których mowa w ustawie o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej,
• fundusze inwestycyjne, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, fundusze zagraniczne, spółki zarządzające i oddziały towarzystw inwestycyjnych, o których mowa w ustawie o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi,
• otwarte fundusze emerytalne, pracownicze fundusze emerytalne, powszechne towarzystwa emerytalne i pracownicze towarzystwa emerytalne, o których mowa w ustawie o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,
• jednostki samorządu terytorialnego,
• organy władz publicznych innego państwa członkowskiego UE oraz państwa trzeciego, w szczególności rządów centralnych, regionalnych oraz jednostek samorządu terytorialnego tych państw.

Ochronie nie podlegają także należności z tytułu usługi przekazu pieniężnego świadczonej przez spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe na rzecz osób niebędących: osobą fizyczną, organizacją pozarządową w rozumieniu ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, jednostką organizacyjną kościoła lub związku wyznaniowego, będącą osobą prawną, spółdzielnią, związkiem zawodowym, wspólnotą mieszkaniową, spółką jawną, partnerską lub komandytową.

Deponent to osoba lub podmiot uprawniony do środków gwarantowanych.

W przypadku banku lub oddziału banku zagranicznego deponentami są:

• osoby fizyczne,
• osoby prawne,
• jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi lecz posiadające zdolność prawną,
• szkolne kasy oszczędnościowe,
• kasy zapomogowo-pożyczkowe,
• rady rodziców.

W przypadku spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej deponentami są:

• osoby fizyczne,
• organizacje pozarządowe w rozumieniu ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie,
• jednostki organizacyjne kościoła lub związku wyznaniowego, będące osobami prawnymi,
• spółdzielnie,
• związki zawodowe,
• wspólnoty mieszkaniowe,
• spółki jawne, spółki partnerskie i spółki komandytowe.

Ustawa o BFG, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (w szczególności w art. 22 ust. 1) przewiduje także, że nie wszystkim posiadaczom rachunków w bankach i kasach przysługuje status deponenta (patrz pytanie 5).

Środki powierzone podmiotom nieposiadającym zezwolenia Komisji na gromadzenie środków pieniężnych innych osób, w celu udzielania kredytów, pożyczek pieniężnych lub obciążania ryzykiem tych środków w inny sposób, nie są objęte gwarancjami BFG.

Zgodnie z zasadami przyjętymi w Unii Europejskiej, oddziały banków mających siedzibę w innych państwach będących członkami Unii (banki te zwane są instytucjami kredytowymi), wykonujące działalność na terytorium Polski, przynależą do systemu gwarantowania depozytów kraju macierzystego (kraju siedziby). Poziom gwarancji we wszystkich państwach należących do Unii Europejskiej od 31 grudnia 2010 r. wynosi 100 000 euro (lub jego równowartość w walucie krajowej).

Systemem gwarantowania depozytów objęte są środki zgromadzone:
1) we wszystkich bankach krajowych, tzn. mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na formę ich działalności (w formie spółek akcyjnych oraz spółdzielcze), z wyłączeniem Banku Gospodarstwa Krajowego (banku państwowego) i banków hipotecznych (które co do zasady nie prowadzą działalności depozytowej),

2) we wszystkich spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych,

3) w oddziałach banków zagranicznych (tj. oddziałach banków z siedzibą na terytorium państwa niebędącego członkiem UE) w zakresie, w jakim system gwarantowania depozytów w tym państwie nie zapewnia wypłaty środków co najmniej w zakresie i w wysokości określonych w ustawie o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji.